Jesienne sadzenie drzew owocowych daje młodym roślinom czas na rozpoczęcie ukorzeniania jeszcze przed zimą. Dzięki temu wiosną nie muszą jednocześnie rozwijać części nadziemnej i dopiero „szukać” kontaktu z podłożem. Warunek jest jeden: drzewko trzeba posadzić na odpowiedniej głębokości, dobrze rozłożyć korzenie i zabezpieczyć je przed przesychaniem oraz mrozem.
Najwięcej problemów nie wynika z samego terminu sadzenia, lecz z pozornie drobnych błędów — zbyt małego dołka, zasypania miejsca szczepienia, mocnego nawożenia albo pozostawienia luźnej ziemi wokół korzeni. Prawidłowe posadzenie jednego drzewka zajmuje niewiele czasu, ale skutki tej pracy będą widoczne przez kolejne lata.
Kiedy najlepiej sadzić drzewa owocowe jesienią?
Drzewka z odkrytym systemem korzeniowym najczęściej sadzi się po zakończeniu intensywnej wegetacji, kiedy roślina wchodzi w stan spoczynku. W polskich warunkach okres ten przypada zwykle na jesień po opadnięciu liści i trwa do momentu, gdy ziemia zamarznie na tyle, że wykonanie prawidłowego dołka stanie się niemożliwe.
Nie warto kierować się wyłącznie datą w kalendarzu.
Znacznie ważniejsze są warunki w ogrodzie. Ziemia powinna być:
- rozmarznięta,
- możliwa do swobodnego przekopania,
- umiarkowanie wilgotna,
- niezastoinowa.
Sadzenie podczas długotrwałych opadów i w glebie przypominającej błoto jest równie niekorzystne jak próba pracy w twardej, przesuszonej ziemi.
Drzewka sprzedawane w pojemnikach mają większą elastyczność terminu sadzenia, ponieważ ich system korzeniowy pozostaje w bryle podłoża. Jesienią również trzeba jednak dać im trochę czasu przed nadejściem silniejszych mrozów.
Które drzewa owocowe dobrze sadzić jesienią?
Jesień jest popularnym terminem przede wszystkim dla wielu jabłoni, grusz i śliw. Ostateczna decyzja powinna jednak uwzględniać gatunek, odmianę, podkładkę oraz lokalne warunki klimatyczne.
Większej ostrożności wymagają bardziej wrażliwe na mróz drzewa oraz stanowiska, na których zimą regularnie występują silne spadki temperatury.
Jeżeli ogród znajduje się w chłodnym rejonie, zagłębieniu terenu albo miejscu narażonym na silny wiatr, bardziej wrażliwe drzewka można pozostawić do sadzenia wiosennego.
Nie warto więc traktować zasady „drzewa owocowe sadzi się jesienią” jako bezwzględnej. Jesienny termin daje wiele korzyści, ale nie dla każdego gatunku i stanowiska będzie równie dobry.
Jak wybrać miejsce dla drzewa owocowego?
Błąd popełniony na tym etapie trudno naprawić po kilku latach.
Drzewa owocowe potrzebują światła. Zacienione stanowisko pomiędzy budynkiem a wysokimi drzewami może powodować słabsze owocowanie, gorsze wybarwianie owoców i wolniejsze wysychanie liści po opadach.
Dobre miejsce powinno być:
- możliwie słoneczne,
- niezastoinowe,
- osłonięte od bardzo silnych wiatrów,
- oddalone od miejsc, w których długo utrzymuje się woda,
- dopasowane do docelowej wielkości drzewa.
Szczególnie ostatni punkt bywa lekceważony.
Niewielka sadzonka wygląda niewinnie, dlatego łatwo posadzić ją metr od tarasu, ogrodzenia czy innego drzewa. Po kilku latach może się okazać, że korona nie ma miejsca na rozwój.
Przed sadzeniem trzeba więc sprawdzić nie tylko nazwę odmiany, ale również rodzaj podkładki. To właśnie ona w dużym stopniu wpływa na docelową siłę wzrostu drzewa.
Krok 1. Przygotuj glebę przed wykopaniem dołka
Miejsce sadzenia najlepiej oczyścić z chwastów, szczególnie wieloletnich.
Perz czy inne rośliny rozrastające się podziemnymi rozłogami będą później znacznie trudniejsze do usunięcia spod młodego drzewa.
Jeśli gleba jest bardzo zbita, dobrze ją wcześniej rozluźnić na większej powierzchni niż sam dołek. Korzenie nie będą przecież rosły wyłącznie w miejscu, w którym zmieściła się sadzonka.
Na ciężkiej glebie szczególnie ważna jest możliwość odpływu nadmiaru wody. Samo wykopanie głębokiego dołka w glinie może czasem stworzyć coś w rodzaju misy, w której po opadach będzie gromadziła się woda.
Krok 2. Wykop odpowiednio szeroki dołek
Dołek powinien być na tyle duży, aby korzenie można było swobodnie rozłożyć bez ich zawijania.
Przy drzewkach z odkrytym systemem korzeniowym szczególnie istotna jest szerokość. Korzenie nie powinny być wciskane do małego otworu ani kierowane pionowo w górę.
W przypadku roślin w pojemnikach dołek powinien być wyraźnie większy od bryły korzeniowej.
Nie istnieje jedna uniwersalna średnica odpowiednia dla każdej sadzonki. Najlepszą miarą są jej rzeczywiste korzenie.
Do kopania w zwięzłej ziemi przydaje się szpadel z ostrym zakończeniem. Jeśli takie prace wykonuje się w ogrodzie regularnie, praktycznym narzędziem jest solidny model, który poradzi sobie również z darnią i bardziej zwartym podłożem.
Materiał zawiera linki afiliacyjne. Możemy otrzymać prowizję za zakup dokonany po przejściu przez taki link. Nie wpływa to na cenę produktu dla kupującego.
Do takich prac można wykorzystać Fiskars Szpadel Ostry Solid 131413. Ostra część robocza ułatwia rozpoczęcie wykopu w twardszej glebie, dlatego taki szpadel przydaje się nie tylko przy sadzeniu drzew, ale również podczas późniejszych prac wokół sadu.
Krok 3. Sprawdź korzenie przed sadzeniem
Sadzonki z odkrytym systemem korzeniowym trzeba obejrzeć przed umieszczeniem w ziemi.
Uszkodzone, złamane lub wyraźnie przesuszone końcówki można przyciąć czystym i ostrym narzędziem. Nie chodzi jednak o radykalne skracanie zdrowych korzeni.
Celem jest stworzenie takiego układu, w którym można je swobodnie rozłożyć w dołku.
Jeżeli korzeń jest tak długi, że po umieszczeniu drzewa musi zostać zawinięty ku górze, lepiej delikatnie go skrócić niż pozostawić w nienaturalnej pozycji.
Drzewka z odkrytymi korzeniami nie powinny długo leżeć na słońcu ani w silnym wietrze. Korzenie bardzo szybko tracą wilgoć. Jeśli sadzenie nie może rozpocząć się od razu, trzeba zabezpieczyć je przed wysychaniem.
Krok 4. Ustaw drzewko na właściwej głębokości
To jeden z najważniejszych etapów.
Drzewa owocowe są często szczepione na podkładkach. Miejsce szczepienia można rozpoznać po charakterystycznym zgrubieniu lub zmianie wyglądu pnia znajdującej się powyżej korzeni.
Nie należy zakopywać go głęboko w ziemi.
Po posadzeniu miejsce szczepienia powinno pozostać ponad powierzchnią gruntu. Jeżeli zostanie zasypane, odmiana szlachetna może zacząć wytwarzać własne korzenie, co ograniczy wpływ podkładki na wzrost drzewa.
Najbezpieczniej przed zasypaniem przyłożyć w poprzek dołka prostą deskę albo trzonek narzędzia. Dzięki temu łatwiej ocenić rzeczywisty poziom gruntu i uniknąć posadzenia drzewa kilkanaście centymetrów za głęboko.
Trzeba również pamiętać, że świeżo wsypana ziemia po podlaniu trochę osiądzie.
Krok 5. Rozłóż korzenie, zamiast wciskać je do dołka
Drzewko ustawiamy pionowo, a korzenie rozprowadzamy równomiernie.
Nie powinny być:
- zawinięte do góry,
- mocno podwinięte,
- ściśnięte w jednej części dołka,
- skręcone wokół siebie.
W przypadku sadzonki pojemnikowej warto obejrzeć bryłę korzeniową po zdjęciu doniczki. Jeśli korzenie tworzą bardzo ciasny spiralny układ, można je delikatnie rozluźnić.
Zignorowanie mocno skręconej bryły może sprawić, że korzenie przez długi czas będą rozwijały się przede wszystkim w obrębie pierwotnego kształtu doniczki.
Krok 6. Zasypuj dołek stopniowo
Do zasypywania można użyć ziemi wykopanej wcześniej z dołka, o ile jest odpowiednia dla rośliny i nie została zanieczyszczona.
Nie ma potrzeby tworzenia wokół korzeni kieszeni wypełnionej niemal samym nawozem.
Młode korzenie potrzebują przede wszystkim dobrej struktury podłoża, wilgoci oraz kontaktu z ziemią.
Podczas zasypywania warto co pewien czas lekko poruszyć drzewkiem. Drobna ziemia łatwiej wypełni wówczas przestrzenie pomiędzy korzeniami.
Nie należy ubijać podłoża z całą siłą. Ziemia ma dobrze otaczać korzenie, ale nie powinna zostać zamieniona w twardą, nieprzepuszczalną bryłę.
Krok 7. Podlej drzewko nawet wtedy, gdy jesienią jest wilgotno
To jeden z częściej pomijanych etapów.
Jesienna wilgoć nie oznacza, że podlewanie po sadzeniu jest zbędne.
Woda pomaga:
- osadzić ziemię wokół korzeni,
- ograniczyć duże przestrzenie powietrzne,
- zapewnić kontakt korzeni z podłożem,
- ułatwić start systemu korzeniowego.
Po podlaniu trzeba ponownie spojrzeć na drzewko. Jeśli ziemia mocno osiądzie, można uzupełnić jej poziom.
Nie należy jednak dosypywać gleby wysoko na pień tylko dlatego, że woda odsłoniła wcześniejszy błąd w ustawieniu sadzonki.
Krok 8. Czy każde młode drzewo trzeba palikować?
Nie każde, ale wiele młodych drzewek korzysta ze stabilizacji w pierwszym okresie po posadzeniu.
Szczególnie dotyczy to:
- drzewek na słabiej rosnących podkładkach,
- wysokich sadzonek,
- miejsc narażonych na silny wiatr,
- sadzonek z niewielkim systemem korzeniowym.
Palik najlepiej umieścić tak, aby nie uszkodzić później korzeni. Z tego powodu wygodnie jest zamontować go już podczas sadzenia.
Pień nie powinien być przywiązywany cienkim drutem ani sznurkiem mogącym wcinać się w korę.
Mocowanie powinno stabilizować drzewo, ale jednocześnie umożliwiać niewielki ruch pnia.
Do podwiązywania można zastosować szeroką taśmę ogrodniczą Bradas TYT3X50, która jest przeznaczona właśnie do mocowania roślin. Po założeniu wiązania trzeba okresowo sprawdzać, czy wraz ze wzrostem pnia nie zaczyna ono powodować ucisku.
Krok 9. Zrób misę do podlewania
Wokół drzewa można uformować niewielkie zagłębienie ograniczone wałkiem ziemi.
Dzięki temu podczas podlewania woda nie odpływa natychmiast na boki, lecz pozostaje w obrębie systemu korzeniowego.
To szczególnie przydatne na stanowiskach lekko pochyłych oraz na glebach, po których woda szybko spływa powierzchniowo.
Misa nie powinna jednak zamieniać się w miejsce stale wypełnione wodą. Drzewo potrzebuje wilgoci, ale korzenie wymagają również dostępu powietrza.
Krok 10. Zabezpiecz młode drzewko przed pierwszą zimą
Jesienne sadzenie nie kończy się na podlaniu.
Dolną część młodego drzewa można przed zimą zabezpieczyć kopczykiem ziemi. Chroni on najbardziej wrażliwe partie rośliny przed silnymi spadkami temperatury.
Kopczyk wykonuje się dopiero wtedy, gdy nadchodzą chłodniejsze warunki. Nie ma potrzeby otulania pnia grubą warstwą materiału podczas ciepłej jesieni.
W ogrodach, w których pojawiają się zające lub sarny, równie istotne jest zabezpieczenie pnia przed obgryzaniem.
Jedna noc może wystarczyć, aby młode drzewko zostało poważnie uszkodzone.
Czy dodawać obornik lub nawóz bezpośrednio do dołka?
Tu łatwo przesadzić.
Sadzenie drzewa nie powinno przypominać napełniania doniczki skoncentrowanym nawozem.
Świeży obornik znajdujący się bezpośrednio przy korzeniach może im zaszkodzić. Podobnie nie ma sensu wsypywanie dużych ilości nawozów mineralnych „na dobry start”.
Jeśli gleba wymaga poprawy, najlepsze efekty daje jej wcześniejsze przygotowanie na większej powierzchni.
Dojrzały kompost może być elementem poprawy struktury podłoża, ale nie powinien tworzyć wyraźnej, bardzo żyznej kieszeni otoczonej znacznie gorszą ziemią.
Korzenie powinny być zachęcane do rozrastania się poza dołek.
Najczęstszy błąd: drzewo zostaje posadzone zbyt głęboko
Na początku wszystko może wyglądać prawidłowo.
Drzewko stoi prosto, jest podlane i wypuszcza pąki wiosną. Problemy mogą pojawić się później.
Zbyt głęboko posadzona roślina ma gorsze warunki w strefie korzeniowej, a zasypanie miejsca szczepienia może dodatkowo zmienić sposób jej wzrostu.
Dlatego podczas sadzenia lepiej pięć razy sprawdzić poziom gruntu niż po kilku sezonach próbować zrozumieć, dlaczego drzewo rozwija się gorzej niż inne.
Test przed zasypaniem dołka
Zanim korzenie całkowicie znikną pod ziemią:
- połóż trzonek szpadla w poprzek dołka,
- zobacz, gdzie znajdzie się docelowy poziom gruntu,
- znajdź miejsce szczepienia,
- sprawdź, czy pozostanie nad ziemią,
- dopiero wtedy zacznij ostateczne zasypywanie.
Ten prosty test zajmuje kilkanaście sekund, a usuwa jeden z najpoważniejszych błędów sadzenia.
Czy jesienią przycinać świeżo posadzone drzewo?
Silne formowanie korony bezpośrednio po jesiennym posadzeniu nie zawsze jest dobrym pomysłem.
Zakres cięcia zależy od gatunku, rodzaju sadzonki i terminu. Dlatego przed skracaniem pędów trzeba wiedzieć, z jakim drzewem mamy do czynienia.
Uszkodzone czy złamane fragmenty można usunąć, natomiast właściwe cięcie formujące wielu drzew wykonuje się w terminie odpowiednim dla konkretnego gatunku.
Szczególnie w przypadku drzew pestkowych nie powinno się automatycznie stosować zasad przeznaczonych dla jabłoni czy grusz.
Czy po sadzeniu trzeba ściółkować ziemię?
Ściółka może bardzo pomóc młodemu drzewu.
Ogranicza:
- parowanie wody,
- rozwój chwastów,
- gwałtowne wahania temperatury gleby.
Można wykorzystać między innymi dobrze rozłożony kompost, zrębki albo korę dopasowaną do warunków w ogrodzie.
Warstwa materiału nie powinna jednak tworzyć kopca bezpośrednio przy pniu.
Częsty błąd to charakterystyczny „wulkan” z kory otaczający drzewo. Materiał zalegający przy korze zatrzymuje wilgoć dokładnie tam, gdzie nie jest ona potrzebna.
Ściółkę lepiej odsunąć kilka centymetrów od pnia.
Jak sprawdzić wiosną, czy drzewo dobrze przetrwało zimę?
Pierwszym dobrym sygnałem jest rozwijanie pąków w odpowiednim dla gatunku terminie.
Nie należy jednak wykopywać sadzonki tylko po to, aby sprawdzić korzenie.
Wiosną trzeba natomiast ocenić:
- czy drzewo nadal stoi stabilnie,
- czy zimowy wiatr go nie przechylił,
- czy pień nie został uszkodzony przez zwierzęta,
- czy wiązanie przy paliku nie jest zbyt ciasne,
- czy ziemia wokół korzeni nadmiernie nie osiadła,
- czy w okresie bez opadów podłoże nie wysycha.
Po zimie usuwa się również nadmiernie wysoki kopczyk usypany jesienią.
Siedem błędów, przez które drzewko gorzej się przyjmuje
Problemy po posadzeniu często można prześledzić do kilku konkretnych decyzji:
- Posadzenie drzewa w miejscu, gdzie po deszczu długo stoi woda.
- Wykopanie dołka tak małego, że korzenie trzeba zawijać.
- Pozostawienie korzeni na słońcu podczas przygotowywania stanowiska.
- Zakopanie miejsca szczepienia.
- Wsypanie dużej ilości skoncentrowanego nawozu bezpośrednio pod korzenie.
- Brak dokładnego podlania po sadzeniu.
- Pozostawienie młodego pnia bez ochrony w miejscu odwiedzanym przez zwierzynę.
Żaden z tych błędów nie wygląda spektakularnie w dniu sadzenia. Właśnie dlatego są tak łatwe do przeoczenia.
Jak sadzić drzewa jesienią — prosty plan działania
Jeśli ma zostać posadzone jedno lub kilka drzew owocowych, prace można uporządkować w prostą kolejność.
Najpierw wybierz stanowisko i sprawdź docelową wielkość odmiany oraz podkładki.
Następnie:
- usuń chwasty,
- przygotuj szeroki dołek,
- obejrzyj korzenie,
- ustaw drzewko na właściwym poziomie,
- rozłóż korzenie,
- stopniowo zasypuj ziemią,
- obficie podlej,
- w razie potrzeby zamontuj palik,
- wykonaj misę wokół drzewa,
- przed zimą zabezpiecz podstawę pnia oraz ochronę przed zwierzętami.
Najbardziej opłaca się poświęcić kilka dodatkowych minut właśnie na ustawienie głębokości oraz rozłożenie korzeni. Palik, ściółkę czy osłonę można później poprawić. Drzewa posadzonego za głęboko znacznie trudniej skorygować po kilku latach.
Jesienne sadzenie ma dużą przewagę: drzewo dostaje czas na przygotowanie się do wiosennego startu. Nie trzeba przy tym stosować skomplikowanych metod. Szeroki dołek, właściwa głębokość, dobrze ułożone korzenie, woda i ochrona przed zimą są ważniejsze niż garść „cudownych” preparatów wrzuconych pod sadzonkę.
Zobacz także
