Rośliny odporne na suszę nie oznaczają ogrodu, którego nigdy nie trzeba podlewać. Nawet wytrzymałe gatunki potrzebują wody po posadzeniu, zanim wytworzą rozbudowany system korzeniowy. Prawidłowo dobrane mogą jednak przetrwać letnie okresy bez opadów znacznie lepiej niż rośliny wymagające stale wilgotnego podłoża.
Największe znaczenie ma nie tylko wybór gatunku, ale również rodzaj gleby, nasłonecznienie i sposób posadzenia. Lawenda rosnąca w przepuszczalnym żwirze może świetnie znosić upały, podczas gdy ta sama roślina w ciężkiej, podmokłej ziemi zacznie zamierać po wilgotnej zimie.
Co naprawdę oznacza odporność roślin na suszę?
Rośliny odporne na suszę mają cechy pomagające ograniczyć utratę wody. Mogą tworzyć głębokie korzenie, magazynować wilgoć w mięsistych liściach albo pokrywać blaszki liściowe warstwą wosku i delikatnymi włoskami. Często mają również wąskie, srebrzyste lub skórzaste liście.
Odporność nie pojawia się jednak bezpośrednio po posadzeniu. Przez pierwszy sezon, a w przypadku większych krzewów i drzew nawet dłużej, rośliny wymagają podlewania. Dopiero dobrze ukorzeniony egzemplarz może wykorzystać swoją naturalną wytrzymałość.
Gatunek opisany jako odporny na suszę może nie poradzić sobie, gdy:
- został posadzony w środku letniego upału,
- ma niewielką bryłę korzeniową,
- rośnie w pojemniku zamiast w gruncie,
- został umieszczony na bardzo płytkiej warstwie ziemi,
- konkuruje o wodę z dużymi drzewami,
- zimą jego korzenie stoją w wodzie,
- podłoże wokół niego pozostaje całkowicie odkryte.
Byliny odporne na suszę i silne słońce
Byliny pozwalają stworzyć kolorowe rabaty bez konieczności codziennego podlewania. Najlepiej sprawdzają się gatunki pochodzące z suchych łąk, stepów i stanowisk skalistych.
Lawenda wąskolistna
Lawenda dobrze znosi słońce, wysoką temperaturę i okresowe niedobory wody. Potrzebuje lekkiej, przepuszczalnej gleby oraz miejsca, w którym po deszczu nie tworzą się zastoiska.
Największym zagrożeniem nie jest dla niej letnia susza, lecz mokra i ciężka ziemia zimą. Na gliniastym podłożu trzeba przygotować drenaż lub posadzić lawendę na podwyższonej rabacie.
Szałwia omszona
Szałwia tworzy zwarte kępy i długo kwitnące, pionowe kwiatostany. Dobrze rośnie na słonecznych rabatach, nie wymaga żyznej ziemi i szybko odzyskuje atrakcyjny wygląd po okresowym przesuszeniu.
Przycięcie przekwitłych kwiatostanów może pobudzić ją do ponownego kwitnienia. Nie potrzebuje intensywnego nawożenia, które prowadziłoby do nadmiernego wzrostu i osłabienia pędów.
Kocimiętka
Kocimiętka sprawdza się przy ścieżkach, murkach i na obrzeżach słonecznych rabat. Tworzy szerokie kępy, skutecznie osłania glebę i ogranicza jej nagrzewanie.
Po pierwszym kwitnieniu można ją skrócić. Roślina wypuści świeże pędy i często ponownie zakwitnie, zachowując bardziej zwarty pokrój.
Krwawnik pospolity i odmiany ogrodowe
Krwawnik radzi sobie na słabszych, suchych glebach, na których wiele ozdobnych bylin szybko więdnie. Ma niewielkie wymagania i dobrze znosi intensywne nasłonecznienie.
Na bardzo żyznym stanowisku może rosnąć zbyt bujnie i tracić stabilność. Niektóre odmiany rozrastają się szeroko, dlatego trzeba zostawić im odpowiednio dużo miejsca.
Rozchodnik okazały
Mięsiste liście pozwalają rozchodnikowi magazynować wodę. Roślina dobrze znosi upał, kwitnie pod koniec lata i długo zachowuje dekoracyjne kwiatostany.
Nadmiar wody oraz nawozu działa na niego gorzej niż przejściowa susza. W zbyt żyznej ziemi pędy mogą się rozkładać na boki.
Rojnik
Rojnik nadaje się na skalniaki, murki, żwirowe rabaty oraz miejsca z niewielką ilością podłoża. Tworzy zwarte rozety magazynujące wodę i nie potrzebuje częstego nawożenia.
Nie powinien być sadzony w zagłębieniach, w których po opadach gromadzi się wilgoć. Zimą większym zagrożeniem od mrozu może być dla niego podmokła gleba.
Przegorzan
Przegorzan tworzy wysokie pędy zakończone kulistymi, niebieskawymi kwiatostanami. Dobrze radzi sobie w pełnym słońcu oraz na suchym, przeciętnie żyznym podłożu.
Jest dobrym wyborem na tył rabaty, ale ze względu na sztywne i czasem kłujące liście nie powinien rosnąć bezpośrednio przy wąskim przejściu.
Mikołajek
Srebrzystoniebieskie kwiatostany i sztywne liście sprawiają, że mikołajek pasuje do ogrodów żwirowych oraz naturalistycznych. Po ukorzenieniu dobrze znosi brak regularnego podlewania.
Roślina tworzy długi system korzeniowy, dlatego źle reaguje na częste przesadzanie. Miejsce najlepiej wybrać dla niej od razu na kilka sezonów.
Czyściec wełnisty
Gęste, srebrzyste owłosienie ogranicza utratę wody z liści. Czyściec szybko tworzy niskie kobierce i dobrze wygląda przy kamieniach, murkach oraz na brzegu rabaty.
Na wilgotnym stanowisku liście mogą tracić atrakcyjny wygląd i zagniwać. Roślina potrzebuje przewiewu oraz przepuszczalnej ziemi.
Perowskia
Perowskia, zaliczana obecnie do rodzaju szałwia, dobrze znosi upał i intensywne słońce. Tworzy lekkie, niebieskofioletowe kwiatostany oraz srebrzyste pędy.
Najlepiej rośnie w miejscu osłoniętym od zimnego wiatru. Ciężką ziemię trzeba rozluźnić, ponieważ nadmierna wilgoć zimą może uszkodzić korzenie.
Niskie rośliny okrywowe na suche miejsca
Rośliny okrywowe zasłaniają ziemię, ograniczają jej nagrzewanie i spowalniają parowanie wody. Są praktycznym rozwiązaniem na skarpy, brzegi rabat oraz przestrzenie między kamieniami.
Na suchych i słonecznych stanowiskach można posadzić:
- macierzankę piaskową,
- tymianek właściwy,
- dąbrówkę kosmatą,
- goździk siny,
- zawciąg nadmorski,
- rogownicę kutnerowatą,
- rozchodniki niskie,
- floksa szydlastego,
- smagliczkę skalną,
- bodziszka czerwonego.
Trzeba dopasować tempo rozrastania roślin do wielkości rabaty. Gatunek szybko zadarniający ma sens na dużej skarpie, ale na małej kompozycji może zagłuszać wolniej rosnących sąsiadów.
Trawy ozdobne, które radzą sobie bez częstego podlewania
Nie każda trawa ozdobna dobrze znosi długotrwałą suszę. Miskanty i rozplenice mogą przetrwać okres bez deszczu, ale przy znacznym niedoborze wody ich liście zaczynają zasychać, a kwitnienie staje się słabsze.
Na bardziej suche stanowiska lepiej wybierać gatunki przystosowane do ubogich, nasłonecznionych siedlisk.
Kostrzewa sina
Kostrzewa tworzy niewielkie, niebieskoszare kępy. Dobrze wygląda na rabatach żwirowych i skalniakach, gdzie nie zalega woda.
Zbyt żyzne i wilgotne podłoże może powodować rozluźnienie kęp. Starsze rośliny wymagają co pewien czas podziału i odmłodzenia.
Ostnica włosowata
Ostnica tworzy delikatne, poruszające się na wietrze źdźbła. Pasuje do ogrodów naturalistycznych i dobrze łączy się z szałwią, krwawnikiem oraz rozchodnikiem.
Potrzebuje pełnego słońca i przepuszczalnej ziemi. Nie należy sadzić jej w miejscu, w którym zimą długo utrzymuje się wilgoć.
Owies wiecznie zielony
Ta dekoracyjna trawa tworzy wysokie, niebieskawe kępy. Po ukorzenieniu dobrze radzi sobie z okresowym brakiem opadów i nie wymaga intensywnego nawożenia.
Najlepiej prezentuje się pojedynczo lub w niewielkich grupach. Potrzebuje przestrzeni, ponieważ z czasem tworzy szeroką kępę.
Proso rózgowate
Proso wytwarza głęboki system korzeniowy i dobrze znosi letnie upały. Wyższe odmiany mogą zastąpić niewielki żywopłot sezonowy albo stworzyć tło dla bylin.
W pierwszym roku wymaga regularniejszego podlewania. Pełną odporność pokazuje dopiero po dobrym zakorzenieniu.
Krzewy odporne na suszę do większych kompozycji
Krzewy osłaniają rabaty, zatrzymują wiatr i ograniczają nagrzewanie niższych warstw ogrodu. Ich odporność zależy jednak od prawidłowego posadzenia. Duża roślina z przesuszoną bryłą korzeniową może wymagać intensywnej opieki przez cały pierwszy sezon.
Pięciornik krzewiasty
Pięciornik długo kwitnie, dobrze znosi pełne słońce i radzi sobie na przeciętnej glebie. Nadaje się na niskie żywopłoty, skarpy oraz swobodne grupy.
Starsze krzewy można okresowo prześwietlać, usuwając część najstarszych pędów. Poprawia to pokrój i pobudza roślinę do tworzenia nowych przyrostów.
Berberys Thunberga
Berberys dobrze znosi słońce, okresową suszę i miejskie warunki. Dostępne są odmiany niskie, kuliste, kolumnowe oraz szeroko rozrastające się.
Krzew ma ciernie, dlatego nie powinien rosnąć tuż przy miejscu zabaw dzieci ani przy wąskim przejściu. Niektóre odmiany mogą osiągać znacznie większe rozmiary, niż sugeruje wygląd młodej sadzonki.
Perukowiec podolski
Perukowiec lubi ciepłe, słoneczne stanowiska i przepuszczalne podłoże. Po ukorzenieniu dobrze radzi sobie z letnimi okresami bez deszczu.
Może wyrosnąć na duży, szeroki krzew. Sadzenie go zbyt blisko ścieżki lub ściany oznacza konieczność późniejszego, częstego przycinania.
Rokitnik zwyczajny
Rokitnik znosi suszę, wiatr, piaszczystą glebę oraz zasolenie. Sprawdza się na dużych działkach i w miejscach, w których delikatniejsze krzewy nie chcą rosnąć.
Nie jest dobrym wyborem do każdej przestrzeni. Tworzy odrosty korzeniowe, ma ciernie i może szybko zająć większy fragment ogrodu. Do uzyskania owoców potrzebne są odpowiednio dobrane egzemplarze żeńskie oraz męskie.
Jałowiec pospolity i odmiany ogrodowe
Jałowce dobrze radzą sobie na słonecznych, przepuszczalnych stanowiskach. Dostępne są formy płożące, kolumnowe i szerokie.
Nie należy zagęszczać ich nadmiernie ani podlewać po gałęziach. Słaby przewiew i stale wilgotne podłoże zwiększają ryzyko chorób oraz zamierania fragmentów rośliny.
Tamaryszek
Tamaryszek tworzy lekkie, różowe kwiatostany i dobrze znosi piaszczystą ziemię, słońce oraz wiatr. Pasuje do większych, swobodnych ogrodów.
Krzew może rosnąć szeroko, dlatego potrzebuje dużo miejsca. W chłodniejszych rejonach kraju powinien być posadzony na osłoniętym stanowisku.
Drzewa do suchego i nasłonecznionego ogrodu
Drzewa także wymagają podlewania po posadzeniu. Nawet gatunek dobrze znoszący niedobór wody nie poradzi sobie, jeżeli jego niewielka bryła korzeniowa przeschnie przed zakorzenieniem.
Na suchsze stanowiska można rozważyć:
- klon polny,
- głóg jednoszyjkowy,
- sosnę zwyczajną,
- jarząb mączny,
- gruszę wierzbolistną,
- glediczję trójcierniową w odpowiednio dobranej odmianie.
Przed zakupem trzeba sprawdzić docelową wysokość i szerokość korony. Niewielka sadzonka klonu lub sosny może po latach zacieniać znaczną część działki, podnosić nawierzchnię korzeniami albo kolidować z budynkiem.
Drzew nie powinno się wybierać wyłącznie na podstawie odporności na suszę. Znaczenie mają również mrozoodporność, rodzaj gleby, ilość miejsca na korzenie oraz odległość od instalacji.
Rośliny odporne na suszę do półcienia i suchego cienia
Suche miejsce pod drzewem bywa trudniejsze niż nasłoneczniona rabata. Rośliny mają tam mniej światła, a jednocześnie konkurują z korzeniami drzewa o każdą porcję wody.
W takich warunkach mogą poradzić sobie:
- bodziszek korzeniasty,
- epimedium,
- bergenia sercolistna,
- barwinek pospolity,
- jasnota plamista,
- konwalia majowa,
- niektóre paprocie przystosowane do suchszych stanowisk.
Roślin nie należy sadzić w głęboko przekopanej ziemi tuż przy pniu drzewa. Uszkodzenie większych korzeni może osłabić drzewo, a dosypywanie grubej warstwy podłoża zmieni warunki powietrzne wokół jego systemu korzeniowego.
Jak sadzić rośliny odporne na suszę?
Najlepszym terminem dla wielu odpornych bylin i krzewów jest wiosna albo wczesna jesień. Sadzenie podczas letniego upału zwiększa ryzyko przesuszenia bryły korzeniowej.
Po posadzeniu trzeba:
- Obficie podlać całą strefę korzeniową.
- Uzupełnić ziemię, jeśli po podlaniu osiądzie.
- Zabezpieczyć powierzchnię odpowiednią ściółką.
- Kontrolować wilgotność podłoża pod warstwą ściółki.
- Podlewać rzadziej, ale większą porcją wody.
Codzienne zwilżanie samej powierzchni ziemi sprzyja tworzeniu płytkich korzeni. Głębsze podlewanie zachęca roślinę do rozwoju systemu korzeniowego w niższych warstwach podłoża.
Jaka ściółka ograniczy wysychanie gleby?
Na rabatach z lawendą, rojnikami, rozchodnikami i mikołajkami dobrze sprawdza się ściółka mineralna, na przykład żwir lub grys. Nie zatrzymuje wilgoci bezpośrednio przy pędach i pasuje do gatunków wymagających przepuszczalnego podłoża.
Pod krzewami i drzewami można wykorzystać korę, zrębki albo rozdrobnione gałęzie. Warstwa organiczna ogranicza parowanie i stopniowo poprawia strukturę ziemi.
Ściółki nie powinno się usypywać bezpośrednio przy pniach i nasadach pędów. Stały kontakt z wilgotnym materiałem może prowadzić do gnicia oraz uszkodzeń kory.
Popularne błędy w ogrodzie odpornym na suszę
Najczęstszym błędem jest połączenie roślin o całkowicie różnych wymaganiach. Lawenda, róża wymagająca żyznej ziemi i hortensja lubiąca wilgoć nie stworzą spójnej rabaty tylko dlatego, że pasują do siebie kolorystycznie.
Problemy powodują również:
- sadzenie roślin odpornych na suszę w ciężkiej, mokrej glebie,
- nawożenie dużymi dawkami azotu,
- zbyt gęste rozmieszczenie młodych sadzonek,
- brak podlewania w pierwszym sezonie,
- pozostawienie odkrytej, szybko nagrzewającej się ziemi,
- wybieranie delikatnych gatunków wyłącznie ze względu na wygląd,
- instalowanie linii kroplującej bez kontroli rzeczywistej wilgotności podłoża.
Gotowy zestaw na słoneczną rabatę bez częstego podlewania
Na rabacie o powierzchni około 10 m² można połączyć:
- jeden perukowiec jako najwyższy punkt kompozycji,
- trzy kępy prosa rózgowatego,
- pięć szałwii omszonych,
- pięć kocimiętek,
- trzy rozchodniki okazałe,
- kilka kostrzew sinych na brzegu,
- macierzankę w miejscach między kamieniami.
Rośliny różnią się wysokością, terminem kwitnienia i kształtem liści, ale mają podobne wymagania. Całość najlepiej posadzić w przepuszczalnym podłożu i wykończyć żwirem lub grysem.
Rośliny odporne na suszę ograniczają zużycie wody dopiero wtedy, gdy zostaną dopasowane do konkretnego stanowiska. Najlepsza lista gatunków nie pomoże, jeśli roślina sucholubna trafi do mokrej gliny albo duży krzew zostanie posadzony w małym zagłębieniu bez odpływu. Ogród łatwy w utrzymaniu powstaje przez łączenie roślin o podobnych potrzebach, osłanianie gleby i podlewanie młodych nasadzeń do czasu pełnego ukorzenienia.
Zobacz także
