Na mocno nasłonecznionym balkonie temperatura podłoża w donicach szybko rośnie, a ziemia może wysychać znacznie szybciej niż w ogrodzie. Roślina, która dobrze wyglądała w sklepie, po kilku gorących dniach zaczyna więdnąć, przestaje kwitnąć albo ma przypalone liście.
Rozwiązaniem nie jest wyłącznie częstsze podlewanie. Znacznie lepszy efekt daje połączenie odpowiednich gatunków, większych donic, przepuszczalnego podłoża i ochrony bryły korzeniowej przed przegrzaniem. Niektóre rośliny dobrze znoszą pełne słońce i krótkie przesuszenie, ale nawet one nie przetrwają długo w małej, rozgrzanej osłonce bez odpływu wody.
Co naprawdę oznacza upalny balkon?
Balkon południowy lub zachodni może być trudniejszym miejscem dla roślin niż słoneczna rabata. Ściany budynku, betonowa posadzka, balustrady i szyby odbijają promienie słoneczne oraz magazynują ciepło. Po południu rośliny są ogrzewane nie tylko bezpośrednio przez słońce, lecz także przez rozgrzane otoczenie.
Szczególnie wymagające warunki występują na balkonach:
- skierowanych na południe lub zachód,
- osłoniętych od wiatru,
- zabudowanych szkłem,
- wykończonych ciemnymi materiałami,
- znajdujących się na wysokich piętrach,
- wyposażonych w niewielkie metalowe albo ciemne donice.
Przed zakupem kwiatów obserwuj balkon przez jeden słoneczny dzień. Sprawdź, od której godziny pojawia się bezpośrednie światło i jak długo utrzymuje się na poszczególnych fragmentach. Miejsce nasłonecznione rano może być odpowiednie dla innych roślin niż stanowisko ogrzewane od południa do wieczora.
Które kwiaty najlepiej znoszą upał i pełne słońce?
Rośliny polecane na gorący balkon mają często grube, mięsiste, drobne, owłosione albo srebrzyste liście. Takie cechy pomagają ograniczyć utratę wody i chronią tkanki przed intensywnym promieniowaniem.
Nie oznacza to, że każda odporna roślina może być pozostawiona bez podlewania. Egzemplarz rosnący w donicy ma dostęp tylko do ograniczonej ilości ziemi i wilgoci. Odporność na suszę zwykle oznacza, że roślina lepiej znosi krótkie przesuszenie niż gatunki wymagające stale wilgotnego podłoża.
Pelargonia rabatowa — klasyka, która dobrze radzi sobie ze słońcem
Pelargonie są popularne nie tylko ze względu na intensywne kolory. Dobrze znoszą słoneczne stanowiska oraz krótkotrwałe przesuszenie podłoża, dlatego sprawdzają się w skrzynkach balkonowych i większych donicach.
Pelargonia rabatowa tworzy zwarte, sztywne pędy i dobrze radzi sobie na balkonach narażonych na wiatr. Pelargonia bluszczolistna ma dłuższe, przewieszające się pędy, dlatego efektownie wygląda w skrzynkach montowanych na balustradzie.
Najczęstszym błędem jest codzienne dolewanie niewielkiej ilości wody bez sprawdzenia wilgotności ziemi. Górna warstwa może wyglądać na suchą, podczas gdy głębiej podłoże nadal jest mokre. Stałe zalewanie korzeni sprzyja ich osłabieniu i ogranicza kwitnienie.
Portulaka wielkokwiatowa — dobra do najgorętszego miejsca
Portulaka ma mięsiste liście, nisko rozrastające się pędy i kolorowe kwiaty przypominające niewielkie róże. Dobrze rośnie w pełnym słońcu, w przepuszczalnym podłożu, a także znosi suche i gorące stanowiska. Nadaje się do płytkich mis, skrzynek oraz wiszących pojemników.
Nie jest natomiast dobrym wyborem na balkon zacieniony przez większą część dnia. Przy niedoborze światła pędy mogą się wyciągać, a kwiaty otwierają się słabiej.
Portulakę lepiej podlewać rzadziej, ale dokładniej. Nie powinna stać w wodzie, dlatego pojemnik musi mieć otwory odpływowe.
Gazania — kwiaty, które otwierają się w słońcu
Gazania tworzy duże, wyraziste kwiaty w odcieniach żółci, pomarańczu, różu, czerwieni i kremowej bieli. Najlepiej prezentuje się na stanowisku jasnym i mocno nasłonecznionym.
W pochmurne dni kwiaty mogą pozostawać częściowo zamknięte. Nie jest to oznaka choroby ani niewłaściwej pielęgnacji. Roślina reaguje w ten sposób na mniejszą ilość światła.
Gazania nie lubi ciężkiego, stale mokrego podłoża. Sprawdzi się w donicy, z której nadmiar wody może swobodnie odpłynąć. Dobrze wygląda w kompozycjach z portulaką, kocanką lub niewysokimi trawami ozdobnymi.
Werbena — kolorowa roślina do skrzynek i wiszących pojemników
Werbena dobrze kwitnie w pełnym słońcu i ciepłym miejscu. Tworzy liczne, drobne kwiaty zebrane w zwarte skupiska. Odmiany przewieszające się mogą zasłonić krawędź skrzynki i stworzyć kolorową kaskadę. Roślina wymaga przepuszczalnego podłoża, ponieważ w stale mokrej ziemi jest bardziej podatna na gnicie.
Werbena nie powinna być jednak traktowana jak sukulent. Podczas długotrwałego upału potrzebuje regularnego podlewania. Odporność na słońce nie oznacza pełnej odporności na brak wody.
Usuwanie przekwitłych kwiatostanów pomaga utrzymać estetyczny wygląd i może wspierać dalsze kwitnienie. Gdy środek rośliny zaczyna się przerzedzać, pędy można lekko skrócić.
Lantana — intensywne kolory i dobra tolerancja gorąca
Lantana tworzy kuliste kwiatostany, które często zmieniają barwę w miarę rozwoju. Na jednym krzewie mogą być widoczne jednocześnie kwiaty żółte, pomarańczowe, różowe i czerwone.
Roślina dobrze czuje się w słońcu i cieple, ale potrzebuje większego pojemnika niż drobne rośliny jednoroczne. W małej doniczce szybko zużywa dostępną wodę.
Lantanę trzeba chronić przed przymrozkami. W polskim klimacie najczęściej traktuje się ją jako roślinę sezonową albo przenosi przed zimą do jasnego, chłodnego pomieszczenia.
Sanwitalia — żółta kaskada odporna na letnie słońce
Sanwitalia ma niewielkie żółte kwiaty i długie, przewieszające się pędy. Dobrze sprawdza się na pierwszym planie kompozycji, w skrzynkach balkonowych oraz wiszących donicach.
Lubi ciepło i dużą ilość światła, ale podczas upałów wymaga bardziej regularnego podlewania niż portulaka. Po całkowitym przesuszeniu może szybko stracić część kwiatów.
Jej zaletą jest intensywny wzrost. Jedna dobrze rozwinięta roślina może zająć dużą część skrzynki, dlatego nie należy sadzić wielu sadzonek w bardzo małych odstępach.
Uczep rózgowaty — mocny akcent na słoneczny balkon
Uczep, często sprzedawany pod nazwą bidens, tworzy dużą liczbę niewielkich, najczęściej żółtych kwiatów. Nowe odmiany mogą kwitnąć również na biało, pomarańczowo lub dwukolorowo.
Roślina szybko się rozrasta i może zdominować słabsze gatunki posadzone w tej samej skrzynce. Najlepiej łączyć ją z roślinami o podobnej sile wzrostu albo posadzić osobno.
Uczep toleruje słońce i wysoką temperaturę, ale bujna masa liści oraz pędów zwiększa zapotrzebowanie na wodę. W czasie upału mała donica może wyschnąć przed wieczorem.
Smagliczka nadmorska — drobne kwiaty i intensywny zapach
Smagliczka tworzy niewielkie białe, różowe albo fioletowe kwiaty. Dobrze wygląda na obrzeżach pojemnika, gdzie jej pędy mogą lekko przewieszać się na zewnątrz.
W upalne lato tradycyjne odmiany mogą czasowo słabiej kwitnąć. Do szczególnie gorących miejsc lepiej wybierać odmiany opisywane jako bardziej odporne na wysoką temperaturę.
Po osłabieniu kwitnienia można lekko skrócić pędy, podlać roślinę i zasilić ją odpowiednio rozcieńczonym nawozem. Zabieg może pobudzić powstawanie nowych przyrostów.
Osteospermum — duże kwiaty na jasne stanowisko
Osteospermum, nazywane stokrotką afrykańską, tworzy duże kwiaty w kolorze białym, fioletowym, różowym, żółtym lub pomarańczowym. Potrzebuje dobrze nasłonecznionego miejsca oraz podłoża, które nie zatrzymuje nadmiaru wody.
Podczas bardzo wysokiej temperatury kwitnienie może czasowo osłabnąć, szczególnie gdy roślina jednocześnie cierpi z powodu niedoboru wody. Nie trzeba wtedy zwiększać nawożenia. Najpierw należy ustabilizować wilgotność podłoża.
Osteospermum dobrze wygląda jako główny punkt kompozycji, otoczony niższą portulaką, smagliczką lub kocanką.
Aksamitka — niedroga i wytrzymała
Aksamitki dobrze rosną w słońcu, długo kwitną i są dostępne w wielu odmianach różniących się wysokością oraz wielkością kwiatów. Ich żółte, pomarańczowe i rdzawoczerwone barwy pasują do balkonów o ciepłej kolorystyce.
Niskie odmiany można sadzić na obrzeżach skrzynek, a wyższe w większych donicach ustawianych przy ścianie. Regularne usuwanie zaschniętych koszyczków poprawia wygląd roślin i ogranicza tworzenie nasion.
Aksamitka zniesie krótkie przesuszenie, ale w niewielkiej donicy podczas fali upałów również wymaga kontroli podłoża.
Cynia — mocny kolor i sztywne pędy
Niskie odmiany cynii nadają się do uprawy w pojemnikach. Roślina potrzebuje słońca, przewiewnego stanowiska i regularnego podlewania przy podłożu.
Nie powinno się często moczyć liści, szczególnie wieczorem. Długo utrzymująca się wilgoć na częściach nadziemnych może sprzyjać rozwojowi chorób grzybowych.
Cynie tworzą wyraźne, kolorowe kwiaty, dlatego dobrze prezentują się samodzielnie. Kilka roślin w dużej donicy może wyglądać lepiej niż mieszanka wielu konkurujących kolorów.
Rośliny o ozdobnych liściach, które nie giną wśród kwiatów
Efektowny balkon nie musi być wypełniony wyłącznie kwiatami. Rośliny o srebrnych, szarych albo bordowych liściach porządkują kompozycję i pozostają dekoracyjne także wtedy, gdy inne gatunki mają przerwę w kwitnieniu.
Kocanka włochata
Kocanka ma miękkie, srebrzyste liście i długie pędy przewieszające się przez krawędź pojemnika. Dobrze znosi słońce i krótkotrwałe przesuszenie.
Szybko się rozrasta, dlatego może wymagać skracania. Pasuje do pelargonii, werbeny, lantany oraz roślin o czerwonych i fioletowych kwiatach.
Starzec popielny
Starzec ma mocno powcinane, srebrne liście. Jego jasna barwa odbija światło i tworzy kontrast z ciemnymi kwiatami.
Roślina dobrze radzi sobie w słońcu, ale nie lubi zastoju wody. Może być wykorzystywana jako spokojne tło dla bardziej kolorowych gatunków.
Rozchodniki
Rozchodniki magazynują wodę w mięsistych liściach. Najlepiej rosną w przepuszczalnym podłożu i pojemnikach z odpływem.
Są dobrym wyborem dla osoby, która nie chce podlewać balkonu codziennie. Nie należy jednak sadzić ich w tej samej donicy z roślinami wymagającymi stale wilgotnej ziemi.
Zioła, które mogą rosnąć na gorącym balkonie
Słoneczny balkon można wykorzystać również do uprawy ziół pochodzących z cieplejszych rejonów. Odpowiednie będą między innymi:
- lawenda,
- tymianek,
- rozmaryn,
- szałwia lekarska,
- oregano,
- cząber.
Większość z nich potrzebuje co najmniej kilku godzin bezpośredniego światła oraz przepuszczalnej ziemi.
Roślin śródziemnomorskich nie należy sadzić razem z gatunkami, które wymagają częstego i obfitego podlewania. Lawenda lub rozmaryn mogą gnić w podłożu utrzymywanym stale w wysokiej wilgotności.
Rozmaryn uprawiany w donicy nie jest całkowicie odporny na polską zimę. Przed silnymi mrozami najlepiej przenieść go do jasnego i chłodnego pomieszczenia.
Które popularne kwiaty mogą nie poradzić sobie w pełnym słońcu?
Nie każda roślina sprzedawana jako balkonowa nadaje się na południową stronę budynku. Begonie bulwiaste lepiej czują się w cieniu lub półcieniu niż na stanowisku ogrzewanym przez całe popołudnie.
Problemy mogą mieć również:
- niecierpki,
- fuksje,
- lobelie podczas długotrwałego upału,
- delikatne paprocie,
- część odmian koleusa,
- rośliny pokojowe wystawione nagle na bezpośrednie słońce.
Szczególnie ryzykowne jest przeniesienie rośliny ze sklepu lub mieszkania bezpośrednio na mocno nasłoneczniony balkon. Liście, które wcześniej rozwijały się w rozproszonym świetle, mogą zostać poparzone.
Nową roślinę najlepiej przyzwyczajać do słońca stopniowo. Przez pierwsze dni można ustawić ją w jaśniejszym, ale częściowo osłoniętym miejscu, a następnie wydłużać czas bezpośredniego nasłonecznienia.
Dlaczego nawet odporne kwiaty więdną w donicach?
Dobór gatunku rozwiązuje tylko część problemu. Często przyczyną niepowodzenia jest pojemnik, który zbyt szybko się nagrzewa albo mieści za mało podłoża.
Donica jest zbyt mała
Mały pojemnik zawiera niewielki zapas wody. W gorący i wietrzny dzień ziemia może wyschnąć w ciągu kilku godzin.
Większa donica wolniej traci wilgoć i zapewnia korzeniom stabilniejsze warunki. Nie oznacza to jednak, że można zrezygnować z otworów odpływowych.
Osłonka nie ma odpływu
Woda gromadząca się na dnie odcina korzeniom dostęp do tlenu. Roślina może wtedy więdnąć mimo mokrej ziemi, ponieważ uszkodzony system korzeniowy nie jest w stanie prawidłowo pobierać wody.
Każda skrzynka używana na zewnątrz powinna umożliwiać odpływ nadmiaru wody po podlewaniu i ulewnym deszczu.
Ciemny pojemnik nagrzewa się szybciej
Czarna, metalowa albo cienka plastikowa donica może mocno nagrzać bryłę korzeniową. Lepszym wyborem są większe pojemniki w jasnych kolorach lub donice umieszczone w osłonce tworzącej warstwę izolacyjną.
Trzeba zachować możliwość odpływu wody również z zewnętrznej osłonki. Samo włożenie doniczki do szczelnego pojemnika może doprowadzić do zalania korzeni po deszczu.
W jednej skrzynce rosną gatunki o różnych wymaganiach
Portulaka i rozchodnik wolą rzadsze podlewanie. Sanwitalia, uczep lub bujna pelargonia w czasie upału zużywają więcej wody.
Połączenie ich w małym pojemniku oznacza ciągły kompromis. Jedna roślina może być przesuszana, a druga zalewana. Kompozycje należy tworzyć z gatunków o podobnych potrzebach.
Jak podlewać rośliny podczas fali upałów?
Najlepszą porą jest zwykle wczesny ranek. Woda ma wtedy czas wsiąknąć w podłoże, zanim donica mocno się nagrzeje. Należy kierować ją na ziemię, a nie na kwiaty i liście.
Podlewaj do momentu, aż niewielka ilość wody zacznie wypływać przez otwory na dnie. Następnie sprawdź, czy podłoże rzeczywiście nasiąkło. Bardzo przesuszona ziemia może kurczyć się i odstawać od ścianek donicy, przez co woda spływa bokiem bez nawilżenia bryły korzeniowej.
W takiej sytuacji podlewanie można podzielić na dwie części. Najpierw zwilż powierzchnię, odczekaj kilka minut, a następnie podlej ponownie.
Podczas ekstremalnego upału rośliny w małych skrzynkach mogą wymagać ponownej kontroli wieczorem. Nie należy jednak wprowadzać zasady automatycznego podlewania dwa razy dziennie. Najpierw trzeba sprawdzić wilgotność podłoża kilka centymetrów pod powierzchnią.
Czy skrzynki z systemem nawadniania rozwiązują problem?
Pojemnik ze zbiornikiem wody może wydłużyć czas między kolejnymi podlewaniami, ale nie jest całkowicie bezobsługowy. Zbiornik ma ograniczoną pojemność, a podczas kilku upalnych dni może opróżnić się szybciej, niż sugeruje producent.
Po posadzeniu nowych roślin trzeba przez pewien czas podlewać je również od góry. Młode korzenie mogą jeszcze nie sięgać do strefy, z której pobierana jest woda.
Po intensywnym deszczu należy sprawdzić, czy pojemnik nie jest przepełniony. System nawadniania nie powinien zmieniać skrzynki w stale mokre naczynie.
Trzy gotowe kompozycje na słoneczny balkon
Kompozycja dla osoby, która czasem zapomina o podlewaniu
Do szerokiej misy można posadzić portulakę, niski rozchodnik oraz niewielką kocankę. Wszystkie rośliny lubią dużo światła i przepuszczalne podłoże.
Taka kompozycja lepiej zniesie krótkie przesuszenie niż zestaw z bujnymi roślinami o cienkich liściach. Nie należy jednak ustawiać jej w pojemniku bez odpływu.
Kompozycja intensywnie kwitnąca
W dużej skrzynce można połączyć pelargonię rabatową, werbenę i kocankę. Pelargonia tworzy wyraźny środek, werbena wypełnia przestrzeń kwiatami, a srebrne pędy kocanki przewieszają się przez brzeg.
Rośliny trzeba posadzić z odstępami. Zbyt gęsto wypełniona skrzynka szybko wysycha, a ograniczony przepływ powietrza sprzyja problemom z liśćmi.
Kompozycja o śródziemnomorskim charakterze
W osobnych, ustawionych obok siebie donicach można posadzić lawendę, rozmaryn, tymianek i rozchodniki. Podobne wymagania ułatwiają pielęgnację, a różne wysokości roślin tworzą uporządkowaną aranżację.
Osobne donice są praktyczniejsze niż jedna wspólna skrzynka. Rozmaryn można przed zimą przenieść do pomieszczenia, a pozostałe rośliny zabezpieczyć zgodnie z ich odpornością.
Plan działania przed zakupem roślin
Najpierw sprawdź liczbę godzin bezpośredniego słońca. Nie opieraj się wyłącznie na kierunku, w którym wychodzi balkon, ponieważ światło mogą ograniczać sąsiednie budynki, drzewa i zadaszenie.
Następnie wybierz odpowiednio duże pojemniki. Powinny mieć otwory odpływowe, stabilną konstrukcję i kolor, który nie będzie nadmiernie nagrzewał się na słońcu.
Potem dobierz rośliny o podobnych wymaganiach. Nie łącz gatunków lubiących suche podłoże z kwiatami potrzebującymi stałej wilgotności.
Po posadzeniu obserwuj tempo wysychania ziemi przez kilka dni. Dzięki temu ustalisz rzeczywisty rytm podlewania zamiast stosować przypadkowy harmonogram.
Na końcu przygotuj rozwiązanie na czas wyjazdu. Może to być system kroplujący, pojemnik z rezerwuarem albo pomoc osoby, która podleje rośliny. Odporne gatunki wytrzymują więcej, ale w rozgrzanej skrzynce ich zapas wody również szybko się kończy.
Najlepsze rośliny na upalny balkon nie są tymi, których nigdy nie trzeba podlewać. To gatunki dobrze dopasowane do silnego słońca, posadzone w odpowiednio dużym pojemniku i połączone z roślinami o podobnych potrzebach. Taki zestaw lepiej przetrwa falę gorąca, a balkon pozostanie dekoracyjny bez ciągłego ratowania zwiędniętych kwiatów.
Zobacz także
