Wrzesień nie oznacza końca sadzenia w ogrodzie. Dla wielu roślin to wręcz jeden z najlepszych momentów: ziemia jest jeszcze nagrzana po lecie, a niższa temperatura ogranicza szybkie przesychanie podłoża. To dobry czas na cebule kwiatowe, część bylin, roślin wrzosowatych oraz wiele sadzonek sprzedawanych w pojemnikach.
Nie wszystkie wrześniowe nasadzenia wykonuje się jednak w tym samym terminie. Niektóre rośliny lepiej posadzić już na początku miesiąca, inne mogą trafić do gruntu pod koniec września lub nawet później. Najważniejsze jest, aby nie kierować się wyłącznie datą w kalendarzu, lecz również pogodą, temperaturą gleby i sposobem, w jaki dana roślina została wyprodukowana.
Co sadzić we wrześniu, żeby ogród zakwitł wiosną?
Jednym z najważniejszych wrześniowych zadań jest sadzenie roślin cebulowych kwitnących wiosną.
Do gruntu mogą trafiać między innymi:
- narcyzy,
- krokusy,
- szafirki,
- tulipany,
- hiacynty,
- czosnki ozdobne,
- szachownice.
Termin nie jest identyczny dla wszystkich gatunków. Narcyzy, krokusy czy szafirki można sadzić już we wcześniejszej części miesiąca, natomiast z tulipanami nie trzeba się spieszyć — ich sadzenie może przypadać na drugą połowę września i późniejsze tygodnie jesieni.
Najczęstszy błąd przy sadzeniu cebul nie dotyczy terminu
Problemem bywa miejsce.
Cebule posadzone w ciężkiej ziemi, w której po intensywnym deszczu długo stoi woda, mogą mieć gorsze warunki niż cebule posadzone kilka dni później, ale w przepuszczalnym podłożu.
Dlatego przed sadzeniem sprawdź, co dzieje się z wodą po deszczu. Jeśli wybrane miejsce regularnie zamienia się w niewielkie rozlewisko, samo wykonanie głębszego dołka nie rozwiązuje problemu.
Dobieraj także głębokość sadzenia do wielkości cebuli i zaleceń dla konkretnego gatunku. Nie należy sadzić wszystkich cebul na identycznym poziomie tylko dlatego, że trafiają na jedną rabatę.
Wrzesień to dobry moment na nowe wrzosowisko
Wrzosy są jednymi z najbardziej charakterystycznych roślin kupowanych pod koniec lata. Ich intensywne kolory sprawiają, że łatwo potraktować je jak sezonową dekorację, tymczasem prawidłowo posadzone mogą zostać w ogrodzie na dłużej.
Najważniejszy jest wybór stanowiska i podłoża.
Wrzosy potrzebują kwaśnej ziemi i nie powinny trafiać przypadkowo pomiędzy rośliny preferujące zupełnie inne warunki. Ładnie wyglądają w doniczce ustawionej obok innych jesiennych kwiatów, ale stworzenie trwałego wrzosowiska wymaga przygotowania odpowiedniego miejsca.
Jeśli więc kupujesz kilka roślin tylko po to, aby wypełnić pusty fragment rabaty, najpierw sprawdź warunki glebowe. W przypadku wrzosów dopasowanie podłoża jest ważniejsze niż samo znalezienie wolnego miejsca.
Jakie byliny można sadzić we wrześniu?
Początek jesieni może być dobrym okresem na sadzenie wielu bylin sprzedawanych w pojemnikach. Upały zwykle są już mniejsze, a gleba zachowuje temperaturę umożliwiającą rozwój systemu korzeniowego.
Na rabaty mogą trafiać między innymi rozchodniki, jeżówki, funkie czy inne mrozoodporne byliny dobrane do lokalnego stanowiska.
Wrzesień jest również tradycyjnym okresem dzielenia i przesadzania niektórych starszych bylin.
Szczególnej uwagi wymagają piwonie. Nie powinno się sadzić ich zbyt głęboko, ponieważ może to później ograniczać kwitnienie. Jeżeli przesadzasz starszą roślinę, zachowanie właściwego położenia pąków jest ważniejsze niż próba „solidnego” zakopania całej karpy.
Nie przesadzaj wszystkiego tylko dlatego, że zrobiło się chłodniej
Popularna zasada mówiąca, że jesień jest dobra na przesadzanie, nie oznacza automatycznie, że każda roślina dobrze zniesie takie działanie we wrześniu.
Jeżeli bylina jest osłabiona, świeżo przesadzana wcześniej albo należy do gatunku wymagającego innego terminu, lepiej sprawdzić jej wymagania osobno.
Kalendarz ogrodniczy jest wskazówką. Nie zastępuje informacji dotyczącej konkretnego gatunku.
Czy we wrześniu można sadzić drzewa i krzewy?
Tak, ale ważne jest rozróżnienie sposobu sprzedaży roślin.
Drzewa i krzewy znajdujące się w pojemnikach mają bryłę korzeniową chronioną podczas przesadzania i zazwyczaj można sadzić je przez znacznie większą część sezonu niż rośliny z odkrytym korzeniem.
Wrzesień jest więc dobrym okresem na sadzenie wielu roślin pojemnikowych. Mniejszy upał ułatwia utrzymanie wilgotności podłoża, a przed zimą pozostaje jeszcze czas na rozpoczęcie ukorzeniania.
Nie oznacza to jednak, że nowo posadzona roślina może zostać pozostawiona bez opieki.
Najważniejsze po posadzeniu jest obfite podlanie ziemi wokół bryły korzeniowej i kontrolowanie wilgotności podczas kolejnych tygodni.
Błąd, który wychodzi dopiero następnej wiosny
Nowe drzewko zostaje posadzone we wrześniu. Kilka razy pada, więc właściciel przestaje je podlewać.
Problem polega na tym, że deszcz zwilżający kilka centymetrów powierzchni gleby nie zawsze oznacza dobre nawodnienie całej bryły korzeniowej.
Nowo posadzona roślina nie korzysta jeszcze z dużego systemu korzeniowego rozciągającego się wokół niej. Przez pierwsze tygodnie trzeba kontrolować ziemię właśnie w miejscu posadzenia.
Jeśli jesień okaże się sucha, podlewanie nadal może być potrzebne.
A co z iglakami?
W przypadku roślin zimozielonych nie warto nadmiernie odwlekać jesiennego sadzenia.
Powinny mieć czas na rozpoczęcie ukorzeniania przed chłodniejszą częścią sezonu. Dlatego wrzesień jest ważnym okresem dla takich nasadzeń, a w przypadku części iglaków wcześniejsza część miesiąca daje większy margines przed zimą.
Po posadzeniu szczególnie istotne jest nawodnienie.
Rośliny zimozielone nie przestają tracić wody tylko dlatego, że skończyło się lato. Ich liście lub igły pozostają na roślinie zimą, dlatego niedobór wilgoci w podłożu przed nadejściem mrozów może być problemem.
Jakie rośliny owocowe sadzić we wrześniu?
Wrzesień można wykorzystać również do powiększenia jagodnika.
Do ogrodu mogą trafiać między innymi sadzonki:
- malin,
- porzeczek,
- agrestu,
- borówki,
- jeżyn,
- truskawek.
W przypadku sadzonek pojemnikowych możliwości są stosunkowo szerokie, ale każda roślina ma własne wymagania dotyczące stanowiska.
Dobrym przykładem jest borówka. Nie wystarczy posadzić jej na słonecznej rabacie razem z porzeczką. Potrzebuje kwaśnego podłoża, dlatego przed zakupem kilku krzewów trzeba przygotować odpowiednie miejsce.
Truskawki także warto sadzić odpowiednio wcześnie, aby przed zimą miały czas na dobre przyjęcie się w nowym miejscu. Źródła ogrodnicze wskazują wrzesień jako końcowy okres jesiennego zakładania nowych nasadzeń truskawek.
Co można posiać we wrześniu w warzywniku?
Choć główny sezon uprawy warzyw dobiega końca, grządki nie muszą pozostać puste.
W zależności od terminu, odmiany i lokalnych warunków można jeszcze wysiewać rośliny dobrze radzące sobie z chłodniejszą pogodą, na przykład:
- szpinak,
- roszponkę,
- rukolę,
- rzodkiewkę,
- niektóre odmiany sałat przeznaczone do późnej uprawy.
Część wrześniowych siewów daje jeszcze jesienny zbiór, natomiast niektóre uprawy przechodzą zimę w gruncie i rozpoczynają wzrost ponownie wiosną.
Tu szczególnie nie warto ślepo kopiować terminu z przypadkowego kalendarza. Początek września na cieplejszym zachodzie Polski i koniec miesiąca w chłodniejszym rejonie kraju mogą oznaczać dla młodej rośliny zupełnie inne warunki.
Czy czosnek sadzi się już we wrześniu?
Jesienią zaczyna się również okres sadzenia czosnku ozimego.
Dokładny moment warto dopasować do pogody i regionu. Roślina powinna mieć możliwość ukorzenienia się przed zimą, ale termin nie powinien być wybierany wyłącznie dlatego, że rozpoczął się wrzesień.
W praktyce okres jesiennego sadzenia obejmuje wrzesień i kolejne tygodnie jesieni.
Jeżeli początek miesiąca jest wyjątkowo ciepły, nie trzeba wykonywać wszystkich jesiennych nasadzeń pierwszego weekendu września.
Co posadzić na pustej rabacie, żeby efekt był widoczny jeszcze tej jesieni?
Nie każda wrześniowa roślina musi czekać z efektem do następnego sezonu.
Jeśli rabata opustoszała po letnich kwiatach, można wykorzystać rośliny atrakcyjne właśnie jesienią. Wrzosy, rozchodniki czy jesienne astry pozwalają szybko zmienić wygląd ogrodu bez tworzenia kompozycji wyłącznie na kilka tygodni.
Przed zakupem odpowiedz jednak na jedno pytanie: czy chcesz jesiennej dekoracji, czy trwałej rabaty?
Jeżeli zależy Ci tylko na kolorze obok wejścia do domu, kompozycja w pojemnikach daje większą swobodę.
Jeżeli rośliny mają pozostać w gruncie przez kolejne lata, znacznie ważniejsze stają się stanowisko, rodzaj gleby, docelowa wysokość i odstępy między sadzonkami.
To dwie różne decyzje zakupowe, choć w centrum ogrodniczym mogą dotyczyć dokładnie tych samych roślin.
Wrześniowe sadzenie — trzy rzeczy sprawdź jeszcze przed zakupem
1. Stanowisko
Nie zaczynaj od pytania: „co mi się podoba?”.
Najpierw ustal, czy miejsce jest słoneczne, półcieniste czy zacienione i jak długo po deszczu utrzymuje się w nim wilgoć.
Dzięki temu liczba właściwych roślin od razu się zmniejszy.
2. Wielkość dorosłej rośliny
Niewielki krzew w doniczce może po kilku latach mieć znacznie większą średnicę.
Sadzenie kilku egzemplarzy blisko siebie daje szybki efekt, ale później prowadzi do ścisku, zacienienia i konieczności przesadzania.
Rozstaw należy dobierać do docelowych rozmiarów, a nie do wielkości sadzonki w dniu zakupu.
3. Warunki glebowe
To szczególnie ważne przy roślinach mających konkretne wymagania dotyczące odczynu i przepuszczalności podłoża.
Jeśli gleba wyraźnie nie odpowiada wybranemu gatunkowi, lepiej zmienić miejsce albo wybrać inną roślinę niż przez kolejne lata próbować naprawiać błędną decyzję nawozami i dodatkami do ziemi.
Jak sadzić we wrześniu krok po kroku?
Najpierw wybierz roślinę odpowiednią do konkretnego miejsca, a nie odwrotnie.
Przygotuj stanowisko, usuń chwasty i sprawdź wilgotność gleby. Jeżeli ziemia jest bardzo sucha, samo wsadzenie rośliny i lekkie podlanie powierzchni może być niewystarczające.
Następnie posadź roślinę na głębokości właściwej dla jej rodzaju. W przypadku sadzonek nie należy automatycznie zakopywać pnia lub szyjki korzeniowej głębiej tylko po to, żeby roślina „lepiej się trzymała”.
Po posadzeniu dobrze podlej podłoże.
Przez kolejne tygodnie kontroluj wilgotność, zwłaszcza jeśli wrzesień jest ciepły i suchy.
Dopiero po przyjęciu się rośliny można uznać pracę za zakończoną. Włożenie sadzonki do ziemi zajmuje kilka minut; prawidłowe ukorzenienie wymaga znacznie więcej czasu.
Lista roślin do sadzenia we wrześniu
Jeżeli potrzebujesz prostej ściągawki przed wizytą w centrum ogrodniczym, we wrześniu można rozważyć:
Rośliny cebulowe na wiosnę:
- tulipany,
- narcyzy,
- krokusy,
- szafirki,
- hiacynty,
- czosnki ozdobne,
- szachownice.
Byliny i rośliny ozdobne:
- wrzosy,
- rozchodniki,
- astry jesienne,
- wybrane mrozoodporne byliny z pojemników,
- piwonie przeznaczone do jesiennego sadzenia lub podziału.
Krzewy i rośliny owocowe:
- maliny,
- porzeczki,
- agrest,
- jeżyny,
- borówki,
- truskawki,
- inne krzewy w pojemnikach odpowiednie do jesiennego sadzenia.
Warzywnik:
- szpinak,
- roszponka,
- rukola,
- rzodkiewka,
- wybrane sałaty,
- czosnek ozimy w odpowiednim terminie.
Lista nie oznacza, że wszystkie te rośliny powinny trafić do gruntu tego samego dnia. Wrzesień jest okresem przejściowym i różnica kilku tygodni może mieć znaczenie zarówno dla cebul kwiatowych, jak i roślin wieloletnich.
Najlepsze wrześniowe sadzenie nie zaczyna się więc od dużych zakupów w centrum ogrodniczym. Najpierw obejrzyj puste miejsca w ogrodzie, sprawdź światło i glebę, a później wybierz rośliny, które rzeczywiście do nich pasują.
Dzięki temu wrześniowa praca nie skończy się tylko kilkoma tygodniami ładnego wyglądu. Jej efekty mogą być widoczne już wiosną i pozostać w ogrodzie przez kolejne sezony.
Zobacz także
