Latem ogród warzywny wcale nie musi zwalniać. Po zbiorze sałaty, groszku, rzodkiewki czy wczesnych ziemniaków zostaje sporo wolnego miejsca, które można wykorzystać na drugi plon. Trzeba jednak wybierać gatunki szybko rosnące i dopasować termin siewu do długości dnia, temperatury oraz ryzyka pierwszych chłodów.
Największy błąd polega na wysiewaniu latem wszystkiego, co dobrze rośnie wiosną. Część warzyw w upale szybko wybija w pędy kwiatostanowe, inne nie zdążą zbudować plonu przed jesienią. Dlatego liczy się nie tylko gatunek, ale również odmiana, termin oraz sposób przygotowania stanowiska.
Dlaczego warto wysiewać warzywa po pierwszych zbiorach
Letni siew pozwala wykorzystać grządki niemal do końca sezonu. Zamiast pozostawiać pustą ziemię, można zebrać świeże liście, korzenie lub młode warzywa jeszcze jesienią.
Drugi plon ma kilka praktycznych zalet:
- ogranicza zarastanie grządek chwastami,
- chroni glebę przed przesychaniem i zaskorupieniem,
- pozwala lepiej wykorzystać miejsce w małym ogrodzie,
- przedłuża dostęp do świeżych warzyw,
- zmniejsza potrzebę kupowania części produktów jesienią,
- ułatwia utrzymanie żywej i aktywnej gleby.
Nie każda grządka nadaje się jednak od razu do ponownego siewu. Po wcześniejszej uprawie ziemia może być zbita, przesuszona i częściowo wyczerpana ze składników pokarmowych.
Co siać w lipcu na jesienne zbiory
Lipiec daje największy wybór. Dni są jeszcze długie, gleba ciepła, a rośliny mają wystarczająco dużo czasu, aby rozwinąć plon przed jesienią.
Fasolka szparagowa na późny zbiór
Karłowe odmiany fasolki szparagowej rosną szybko i mogą dać plon pod koniec lata lub na początku jesieni. Najlepiej wybierać odmiany o krótkim okresie wegetacji.
Nasiona wysiewa się bezpośrednio do gruntu w ciepłą, przepuszczalną ziemię. Fasolka źle znosi chłód, dlatego bardzo późny siew jest ryzykowny. Im chłodniejszy region i cięższa gleba, tym wcześniej trzeba zakończyć wysiew.
Po wschodach rośliny potrzebują równomiernej wilgotności. Przesuszenie w okresie kwitnienia i zawiązywania strąków może wyraźnie ograniczyć plon.
Burak liściowy na liście i młode ogonki
Burak liściowy dobrze sprawdza się jako warzywo na późne zbiory. Można ścinać pojedyncze liście, pozostawiając środek rośliny do dalszego wzrostu.
Najlepiej rośnie na stanowisku słonecznym lub lekko zacienionym. W letnim siewie szczególnie ważne jest utrzymanie wilgotnej gleby do momentu wschodów.
Młode liście można zbierać stosunkowo szybko, natomiast większe rośliny nadają się do duszenia, zup i dań jednogarnkowych.
Jarmuż na jesień i początek zimy
Jarmuż można wysiewać wcześniej na rozsadę albo sadzić latem na zwolnionych grządkach. Nie wymaga zbioru całej rośliny jednocześnie. Liście odrywa się stopniowo, zaczynając od najniższych.
Chłodniejsze noce zwykle nie pogarszają jego jakości. Dobrze rozwinięte rośliny mogą pozostawać w ogrodzie długo po zakończeniu zbiorów większości warzyw liściowych.
Jarmuż potrzebuje jednak żyznej gleby i przestrzeni. Nie nadaje się do bardzo gęstego sadzenia między dużymi roślinami, które mocno ograniczają dostęp do światła.
Kalarepa z odmian wczesnych
Kalarepę na jesienny zbiór można uprawiać z rozsady albo wysiewać w odpowiednio wczesnym terminie. Kluczowe jest wybranie odmiany szybko rosnącej.
Nieregularne podlewanie może powodować drewnienie lub pękanie zgrubień. Gleba powinna pozostawać lekko wilgotna, ale nie podmokła.
Jesienny zbiór bywa łatwiejszy niż w pełni lata, ponieważ rośliny nie są narażone na długotrwałe upały. Trzeba jednak pilnować szkodników atakujących liście kapustnych.
Co siać w sierpniu
W sierpniu wybór jest mniejszy, ale nadal można uzyskać wartościowy plon. Najlepiej sprawdzają się warzywa o krótkim okresie wzrostu oraz gatunki dobrze znoszące chłodniejsze noce.
Rzodkiewka na chłodniejsze tygodnie
Rzodkiewka wysiana pod koniec lata często rośnie lepiej niż podczas czerwcowych upałów. Krótszy dzień i niższa temperatura ograniczają ryzyko wybijania w pęd kwiatostanowy.
Należy jednak unikać zbyt gęstego siewu. Stłoczone rośliny tworzą słabe korzenie i są bardziej podatne na choroby.
Najlepiej siać niewielkie porcje co kilka lub kilkanaście dni. Dzięki temu zbiór będzie rozłożony w czasie, a wszystkie korzenie nie dojrzeją jednocześnie.
Szpinak na jesienne liście
Szpinak lubi chłodniejsze warunki, dlatego późne lato jest dobrym momentem na jego ponowny wysiew. W wysokiej temperaturze łatwo wybija w kwiat, natomiast jesienią dłużej zachowuje delikatne liście.
Do siewu najlepiej wybrać miejsce, które nie przesycha całkowicie w ciągu dnia. Nasiona umieszcza się w wilgotnej ziemi, a po wschodach przerywa zbyt gęste rośliny.
Liście można zbierać pojedynczo albo ścinać całe młode rozety. Przy łagodnej pogodzie część roślin może pozostać na grządce dłużej.
Roszponka na późną jesień
Roszponka jest jednym z najlepszych warzyw do późnego siewu. Tworzy niewielkie rozety i dobrze radzi sobie przy obniżającej się temperaturze.
Rośnie powoli, dlatego nie należy oczekiwać dużego zbioru po kilku tygodniach. Daje jednak świeże liście w okresie, gdy wybór warzyw z ogrodu wyraźnie maleje.
Nasiona warto wysiewać płytko i zadbać o stałą wilgotność podłoża. Przesuszona ziemia może opóźnić lub osłabić wschody.
Rukola na szybki zbiór
Rukola rośnie szybko i można ją ścinać już jako młode liście. Letni siew należy zaplanować tak, aby największe upały nie przypadły na początek wzrostu.
Wysoka temperatura i susza sprawiają, że liście stają się ostrzejsze, a rośliny szybciej zakwitają. Pod koniec lata ten problem jest zwykle mniejszy.
Rukolę warto wysiewać w kilku małych partiach. Regularne ścinanie młodych liści pozwala dłużej utrzymać rośliny w dobrej kondycji.
Koperek na młodą nać
Koperek wysiany latem może dać delikatną nać na jesienne zbiory. Najlepiej przeznaczyć go do szybkiego użycia, a nie czekać na rozbudowane baldachy.
Nasiona kiełkują wolniej niż rzodkiewka czy rukola, dlatego grządka powinna być stale lekko wilgotna. Dobrym rozwiązaniem jest wysiew w kilku rzędach co kilkanaście dni.
Koperek nie lubi częstego przesadzania, dlatego najlepiej siać go od razu w docelowym miejscu.
Co można siać pod koniec lata
Pod koniec sierpnia i na początku września czas zaczyna działać na niekorzyść ogrodnika. Warto skupić się na warzywach zbieranych jako młode liście.
Do najbezpieczniejszych wyborów należą:
- rukola,
- roszponka,
- szpinak,
- sałaty liściowe,
- rzodkiewka,
- młody koperek,
- gorczyca liściowa,
- azjatyckie warzywa liściowe o krótkim okresie wzrostu.
W chłodniejszych rejonach kraju lepiej przyspieszyć siew o kilka lub kilkanaście dni. Jesień może pojawić się szybko, a różnica dwóch tygodni bywa decydująca dla wielkości plonu.
Sałata na jesienny zbiór wymaga odpowiedniej odmiany
Sałata kojarzy się z wiosną, ale część odmian nadaje się także do letniego i późnoletniego siewu. Najłatwiejsze w uprawie są sałaty liściowe, które można zbierać bez czekania na utworzenie dużej główki.
W upałach nasiona sałaty mogą słabo kiełkować. Dlatego lepiej wysiewać je podczas chłodniejszego okresu, wieczorem albo w miejscu osłoniętym przed najmocniejszym słońcem.
Do jesiennej uprawy warto wybierać:
- odmiany o krótkim okresie wegetacji,
- sałaty odporne na wybijanie w pęd,
- odmiany przeznaczone do późnego siewu,
- sałaty liściowe do wielokrotnego ścinania.
Nie należy siać całego opakowania jednocześnie. Kilka mniejszych wysiewów daje bardziej regularny i łatwiejszy do wykorzystania zbiór.
Czy marchew i pietruszkę można siać latem
Letni siew marchwi jest możliwy, ale powinien dotyczyć odmian wczesnych i szybko rosnących. Celem nie będą duże korzenie do zimowego przechowywania, lecz młoda marchew na bieżące spożycie.
Największym problemem jest utrzymanie wilgotności podczas kiełkowania. Nasiona marchwi wschodzą powoli, a nawet krótkie przesuszenie wierzchniej warstwy gleby może osłabić efekt.
Pietruszka korzeniowa potrzebuje więcej czasu. Późny siew rzadko pozwala uzyskać dobrze wykształcone korzenie jeszcze tej samej jesieni. Można natomiast wysiewać pietruszkę naciową, zwłaszcza gdy zależy nam na młodych liściach.
Jak przygotować grządkę po wcześniejszych warzywach
Nie należy siać bezpośrednio w twardą ziemię pozostawioną po poprzedniej uprawie. Grządka wymaga krótkiego przygotowania.
Najpierw trzeba usunąć resztki korzeni, chwasty i chore fragmenty roślin. Zdrowe resztki można przeznaczyć na kompost, natomiast materiał z widocznymi objawami chorób lepiej usunąć z miejsca uprawy.
Następnie należy płytko spulchnić ziemię. Głębokie przekopywanie latem nie zawsze jest potrzebne, ponieważ przyspiesza utratę wilgoci i narusza strukturę gleby.
Jeżeli wcześniejsze warzywa intensywnie pobierały składniki pokarmowe, można dodać cienką warstwę dojrzałego kompostu. Nie warto stosować dużych dawek świeżego obornika przed siewem warzyw o krótkim okresie wzrostu.
Na końcu powierzchnię trzeba wyrównać, podlać i dopiero wtedy wykonać rowki pod nasiona.
Największy problem letniego siewu to przesychanie
Latem górna warstwa gleby może wyschnąć w ciągu kilku godzin. Dla kiełkujących nasion oznacza to przerwę w dostępie do wody i często nierówne wschody.
Samo obfite podlanie po siewie nie wystarczy. Podłoże musi pozostać równomiernie wilgotne przez cały okres kiełkowania.
Pomagają w tym:
- delikatne podlewanie rano lub wieczorem,
- cienka warstwa drobnego kompostu,
- lekkie cieniowanie grządki,
- agrowłóknina rozłożona luźno nad siewem,
- częstsze podlewanie małą ilością wody,
- wysiew przed spodziewanym chłodniejszym okresem.
Silny strumień z węża może wypłukać nasiona i zniszczyć młode siewki. Najlepiej używać konewki z drobnym sitkiem albo łagodnego zraszania.
Kiedy zacienienie pomaga, a kiedy szkodzi
Świeżo wysiane grządki można na kilka dni osłonić przed ostrym słońcem. Jest to szczególnie pomocne przy sałacie, szpinaku, rukoli i rzodkiewce.
Osłona nie powinna jednak całkowicie blokować światła ani leżeć bezpośrednio na wilgotnej ziemi przez wiele dni. Brak przewiewu zwiększa ryzyko gnicia i chorób młodych roślin.
Po pojawieniu się wschodów zacienienie trzeba stopniowo ograniczać. Rośliny potrzebują światła do prawidłowego wzrostu, szczególnie gdy dni stają się coraz krótsze.
Co siać po konkretnych warzywach
Letni siew warto dopasować do tego, co wcześniej rosło na grządce.
Po groszku
Po groszku można wysiać warzywa liściowe, rzodkiewkę, burak liściowy lub sałatę. Gleba zwykle pozostaje w stosunkowo dobrym stanie, ale trzeba usunąć podpory oraz resztki pędów.
Po wczesnych ziemniakach
Po ziemniakach ziemia jest często dobrze spulchniona, ale może być przesuszona. Dobrze poradzą sobie tam szpinak, rzodkiewka, rukola, fasolka karłowa lub sałaty.
Nie należy pozostawiać w glebie drobnych bulw, ponieważ w kolejnym sezonie mogą wyrosnąć jako przypadkowe samosiewy.
Po sałacie i rzodkiewce
Po warzywach o krótkiej uprawie można wysiać fasolkę, burak liściowy, koperek, szpinak lub kolejną partię warzyw liściowych.
Jeżeli wcześniejsza uprawa była zdrowa, grządka wymaga jedynie oczyszczenia, lekkiego spulchnienia i uzupełnienia kompostem.
Po kapustnych
Po kalarepie, brokułach, kapuście i rzodkiewce lepiej nie siać kolejnych warzyw z tej samej rodziny. Pomaga to ograniczyć rozwój chorób oraz szkodników związanych z kapustnymi.
Lepszym wyborem będą szpinak, sałata, fasolka, burak liściowy albo koperek.
Płodozmian nadal ma znaczenie przy drugim plonie
Drugi plon nie powinien być przypadkowy. Sianie po sobie blisko spokrewnionych warzyw może zwiększać ryzyko chorób i jednostronnie wyczerpywać glebę.
Prosty schemat może wyglądać następująco:
- po kapustnych siać warzywa liściowe lub strączkowe,
- po strączkowych siać warzywa liściowe i korzeniowe,
- po warzywach korzeniowych wybierać liściowe,
- po sałacie wykorzystać grządkę pod szybkie warzywa korzeniowe lub fasolkę.
Nie trzeba tworzyć skomplikowanej tabeli dla każdej rośliny. Wystarczy unikać powtarzania tej samej rodziny w tym samym miejscu.
Jak przyspieszyć wzrost przed jesienią
Latem rośliny rosną szybko, ale pod koniec sezonu każdy tydzień ma znaczenie. Kilka prostych działań może poprawić szansę na dobry zbiór.
Po wschodach trzeba przerwać zbyt gęste siewki. Rośliny pozostawione bez odpowiednich odstępów konkurują o wodę, światło i składniki pokarmowe.
Glebę między rzędami warto delikatnie ściółkować. Cienka warstwa kompostu, rozdrobnionej słomy lub suchej trawy ogranicza parowanie, ale nie powinna zasypywać małych siewek.
W chłodniejsze noce można zastosować lekką agrowłókninę. Nie ogrzeje ona całej grządki jak tunel, ale ograniczy wpływ wiatru i niewielkich spadków temperatury.
Podlewanie powinno być regularne, lecz nie przesadne. Zimna i stale mokra gleba pod koniec lata może sprzyjać chorobom korzeni.
Czego lepiej nie siać zbyt późno
Niektóre warzywa potrzebują długiego sezonu i nie zdążą wytworzyć wartościowego plonu przed nadejściem jesieni.
Późnym latem ryzykowny będzie siew:
- późnych odmian marchwi,
- pietruszki korzeniowej na duże korzenie,
- selera korzeniowego,
- pora z nasion,
- późnej kapusty,
- dyni,
- cukinii,
- pomidorów,
- papryki.
Nawet jeżeli rośliny wykiełkują, mogą zużyć wodę i miejsce, nie dając zbioru. W takiej sytuacji lepiej przeznaczyć grządkę na warzywa liściowe albo poplon.
Warzywa czy poplon — kiedy lepiej zrezygnować z drugiego zbioru
Nie każdą wolną grządkę trzeba ponownie obsiewać warzywami. Jeżeli gleba jest wyraźnie wyczerpana, silnie zachwaszczona albo wystąpiły na niej choroby, lepszym rozwiązaniem może być wysiew poplonu.
Rośliny poplonowe:
- osłaniają powierzchnię gleby,
- ograniczają rozwój chwastów,
- poprawiają strukturę podłoża,
- zatrzymują część składników pokarmowych,
- dostarczają materii organicznej.
Wybór między warzywami a poplonem zależy od tego, czego ogród potrzebuje bardziej. Na żyznej, zdrowej grządce można zebrać drugi plon. Na stanowisku osłabionym rozsądniej przygotować glebę do kolejnego sezonu.
Prosty plan letniego siewu
Najpierw sprawdź, ile czasu pozostało do typowych chłodów w twoim regionie. W cieplejszej części kraju termin może być nieco późniejszy niż na chłodnym wschodzie, w górach lub na otwartej, wietrznej działce.
Następnie wybierz dwa lub trzy szybko rosnące gatunki zamiast wielu przypadkowych warzyw. Łatwiej wtedy dopilnować podlewania, przerywania i terminowego zbioru.
Potem przygotuj grządkę, uzupełnij ją kompostem i dokładnie nawodnij. Nasiona wysiewaj w wilgotną ziemię, najlepiej przed kilkoma chłodniejszymi dniami.
Na końcu zaplanuj kolejne małe wysiewy. Rzodkiewka, rukola, koperek i sałata nie muszą dojrzewać jednocześnie. Kilka krótkich rzędów wysiewanych etapami daje bardziej praktyczny plon niż jedna duża partia.
Letni siew ma największy sens wtedy, gdy roślina zdąży trafić na stół, a nie tylko wykiełkować przed jesienią. Dlatego lepiej postawić na szybką rzodkiewkę, szpinak, rukolę czy roszponkę niż zajmować grządkę warzywem, które potrzebuje kilku miesięcy. Dobrze dobrany drugi plon przedłuża sezon bez powiększania ogrodu i pozwala wykorzystać miejsce, które inaczej pozostałoby puste.
Zobacz także
