Ostatnie pomidory zebrane, ale na podporach nadal wiszą sznurki, pod grządkami leżą liście, a szyby pokrywa zielonkawy nalot. Przygotowanie szklarni na zimę warto zacząć właśnie od tych pozostałości. Samo opryskanie wnętrza preparatem dezynfekującym nie zastąpi sprzątania, a mróz nie daje pewności usunięcia chorób i szkodników. Najlepsza kolejność prac to opróżnienie szklarni, mycie, ewentualna dezynfekcja oraz zabezpieczenie konstrukcji i instalacji przed zimą.
Zakres przygotowań zależy od tego, czy szklarnia pozostanie pusta, czy będą w niej zimowały rośliny. W pierwszym przypadku można swobodnie uporządkować całe wnętrze. W drugim trzeba dodatkowo zaplanować bezpieczne przeniesienie roślin na czas prac i późniejsze kontrolowanie warunków.
Kiedy rozpocząć przygotowanie szklarni na zimę?
Najwygodniejszy moment przypada po zakończeniu uprawy letnich warzyw, zanim do środka trafią rośliny przeznaczone do zimowania. Nie trzeba czekać na pierwszy przymrozek. Resztki porażonych roślin należy usuwać na bieżąco, zamiast pozostawiać je do jednego dużego sprzątania.
Na mycie wybierz łagodny, bezwietrzny dzień, bez zapowiadanego przymrozku podczas prac i schnięcia. Ułatwi to wietrzenie oraz ograniczy ryzyko zamarzania wody. Nie polewaj zimnego szkła gorącą wodą.
Przed rozpoczęciem ustal:
- czy w szklarni pozostaną rośliny;
- czy w sezonie występowały choroby lub szkodniki;
- z czego wykonano pokrycie i konstrukcję;
- czy wewnątrz znajduje się instalacja nawadniająca;
- które elementy wymagają naprawy przed silnym wiatrem i śniegiem.
Mycie powierzchni, dezynfekcja wyposażenia i postępowanie z glebą to trzy różne zadania. Nie należy wykonywać ich jednym preparatem bez sprawdzenia jego przeznaczenia.
Najpierw usuń resztki roślin, sznurki i chwasty
Zacznij od wyniesienia donic, skrzynek, podpór i narzędzi. Następnie usuń pozostałości zakończonych upraw, opadłe owoce, liście oraz chwasty rosnące przy ścianach i pod stołami. Zwróć uwagę na zakamarki przy podstawie konstrukcji — łatwo pozostają tam drobne fragmenty roślin.
Obejrzyj sznurki, klipsy i paliki. Elementy jednorazowe lub mocno zużyte wyrzuć, a wyposażenie przeznaczone do ponownego wykorzystania odłóż do osobnego mycia. Nie chowaj zabrudzonych podpór razem z czystymi narzędziami.
Zdrowe resztki roślin można przeznaczyć na kompost. Materiału z wyraźnymi objawami choroby nie dodawaj bez zastanowienia do zwykłego, chłodnego kompostownika. Sposób postępowania powinien uwzględniać rozpoznany problem oraz lokalne zasady odbioru odpadów roślinnych.
Nie przenoś problemu ze szklarni do schowka
Typowy błąd polega na wyniesieniu wszystkiego do pomieszczenia gospodarczego i uznaniu porządków za zakończone. Wiosną te same nieumyte donice i podpory wracają do uprawy.
Przygotuj trzy miejsca odkładania wyposażenia:
- Do usunięcia — popękane doniczki, zużyte sznurki i nienaprawialne elementy.
- Do mycia — rzeczy sprawne, ale zabrudzone.
- Czyste i suche — wyposażenie gotowe do przechowania.
Taki podział ogranicza ponowne brudzenie umytych przedmiotów.
Jak umyć szklarnię ze szkła i poliwęglanu?
Najpierw usuń luźne zabrudzenia, a dopiero potem zwilż powierzchnie. Przy zwykłym osadzie dobrym punktem wyjścia jest letnia woda i miękka gąbka. Jeśli potrzebny jest środek myjący, wybierz produkt dopuszczony przez producenta pokrycia.
Myj od góry do dołu, aby brudna woda nie spływała po już wyczyszczonych fragmentach. Osobno zajmij się ramami, półkami, drzwiami i dostępnymi zakamarkami. Nie opieraj ciężaru ciała o przeszklenie ani nie wchodź na dach szklarni.
| Element szklarni | Sposób postępowania | Czego unikać? |
|---|---|---|
| Szyby | Miękka gąbka lub odpowiednia szczotka, letnia woda | Gorącej wody na zimnym szkle i nacisku na taflę |
| Poliwęglan | Delikatne mycie zgodnie z instrukcją producenta | Szorstkich padów, proszków ściernych i przypadkowych rozpuszczalników |
| Ramy i uszczelki | Usunięcie osadu oraz kontrola połączeń | Agresywnej chemii bez potwierdzonej zgodności materiałowej |
| Utwardzone ścieżki | Zebranie ziemi i liści, następnie mycie w razie potrzeby | Pozostawiania śliskiego nalotu |
| Rynny i odpływy | Usunięcie liści oraz sprawdzenie drożności | Pracy z niestabilnej drabiny i podpierania się pokryciem |
Na utwardzonych przejściach przydaje się osobna miotła. Nie używaj jej później do pokrycia szklarni — drobiny piasku zatrzymane we włosiu mogą porysować powierzchnię.
Materiał zawiera linki afiliacyjne. Możemy otrzymać prowizję za zakup dokonany po przejściu przez taki link. Nie wpływa to na cenę produktu dla kupującego.
Do zamiatania ścieżek można rozważyć szczotkę Fiskars Solid L 1025926. Zakup ma sens, jeśli będzie służyć także do porządkowania tarasu i otoczenia szklarni. Przy wąskich przejściach najpierw sprawdź, czy szerokość szczotki pozwoli wygodnie nią manewrować.
Czy myjka ciśnieniowa przyspieszy pracę?
Nie powinna być domyślnym wyborem. Silny strumień może uszkodzić delikatne elementy lub wtłoczyć wodę tam, gdzie nie powinna się znaleźć. Dotyczy to szczególnie uszczelek, połączeń i krawędzi płyt.
Jeśli producent szklarni nie dopuszcza takiego sposobu czyszczenia, pozostań przy łagodnym strumieniu wody i ręcznym myciu. Zaschnięty osad lepiej najpierw namoczyć niż usuwać coraz większym ciśnieniem.
Dezynfekcja szklarni — kiedy ma uzasadnienie?
Czysta powierzchnia nie jest tym samym co powierzchnia zdezynfekowana, ale dezynfekcja nie zastępuje usunięcia brudu. Pozostałości ziemi i materii organicznej mogą ograniczać skuteczność zabiegu.
Po sezonie bez większych problemów zdrowotnych podstawą jest staranne sprzątanie i mycie. Jeśli choroby powracały, należy ustalić ich przyczynę. Zabieg na stołach czy donicach nie rozwiąże automatycznie problemu rozwijającego się w korzeniach lub glebie.
Przed użyciem preparatu sprawdź na etykiecie:
- przeznaczenie — czy obejmuje planowane zastosowanie;
- zakres działania — przeciw jakim organizmom jest skuteczny;
- zgodność z materiałami — szczególnie metalem, tworzywami i uszczelkami;
- stężenie oraz sposób nanoszenia;
- czas kontaktu z powierzchnią;
- wymaganą temperaturę stosowania;
- konieczność spłukiwania i wietrzenia;
- warunki ponownego wprowadzenia roślin.
Nie ma jednej właściwej receptury rozcieńczania dla wszystkich produktów. Większe stężenie nie oznacza automatycznie lepszego rezultatu, za to może uszkodzić wyposażenie.
Nie mieszaj preparatów i nie stosuj przypadkowych zamienników
Nie łącz środków dezynfekcyjnych z inną chemią. Stosuj ochronę osobistą wskazaną na etykiecie i nie dopuszczaj do kontaktu preparatu z pozostawionymi roślinami, jeśli nie jest do tego przeznaczony.
Domowy płyn do łazienki nie staje się odpowiednim środkiem do szklarni tylko dlatego, że ma napis „antybakteryjny”. Podobnie ocet czy soda nie powinny być przedstawiane jako uniwersalna, potwierdzona metoda zwalczania chorób roślin.
Zadymiania siarką również nie należy traktować jako rutynowego jesiennego zabiegu. Wymaga ono odpowiedniego przeznaczenia produktu, zgodności z konstrukcją i przestrzegania zasad bezpieczeństwa. W przydomowej szklarni nie warto improwizować takiej procedury.
Co zrobić z ziemią po pomidorach i ogórkach?
Nie każda szklarnia wymaga corocznej wymiany całego podłoża. Najpierw usuń pozostałości upraw i oceń, co działo się w sezonie. Słabszy wzrost może wynikać z różnych przyczyn, dlatego sam wygląd części nadziemnej nie wystarcza do ustalenia sposobu postępowania.
Jeśli rośliny więdły mimo wilgotnej ziemi, miały uszkodzone korzenie lub problem powtarzał się w tym samym miejscu, potrzebne jest rozpoznanie przyczyny przed kolejnym sadzeniem. Wymiana przypadkowej, cienkiej warstwy ziemi może nie rozwiązać problemu.
Preparat przeznaczony do dezynfekcji powierzchni nie jest środkiem do odkażania gleby. Nie wylewaj na grządki pozostałości roztworu ani brudnej wody po zabiegu. Postępuj z nimi według etykiety produktu.
Jesienią można też zaplanować badanie podłoża, zwłaszcza jeśli nawożenie przez kilka sezonów odbywało się bez kontroli. Dodawanie kolejnej porcji nawozu lub wapna „na zimę” bez oceny potrzeb nie jest obowiązkowym etapem porządków.
Zabezpiecz nawadnianie, drzwi i pokrycie przed mrozem
Po zakończeniu mycia zajmij się elementami, które mogą ucierpieć od zamarzającej wody, wiatru i śniegu.
Sprawdź przede wszystkim:
- zamocowanie płyt lub szyb;
- pęknięcia pokrycia i stan uszczelek;
- zawiasy, zamki oraz możliwość stabilnego zamknięcia drzwi;
- mocowanie szklarni do podstawy;
- drożność rynien;
- zalecenia producenta dotyczące obciążenia śniegiem;
- sposób zimowania automatycznych otwieraczy okien.
Instalację nawadniającą przygotuj według instrukcji jej elementów. Opróżnij części wymagające osuszenia, a sterowniki, filtry i inne urządzenia nieprzystosowane do mrozu przenieś do odpowiedniego miejsca.
Nie zakładaj, że otwarcie jednego zaworu usuwa wodę ze wszystkich przewodów. Może ona pozostać w zagłębieniach, filtrach i przyłączach.
Czy zostawiać szklarnię otwartą na zimę?
Pozostawienie drzwi otwartych przez całą zimę nie jest uniwersalną metodą dezynfekcji. Mróz nie usuwa wszystkich organizmów chorobotwórczych i szkodników, a niezabezpieczone drzwi mogą zostać uszkodzone przez wiatr.
Po myciu wywietrz i wysusz wnętrze. Później sposób wentylowania dostosuj do pogody, konstrukcji oraz obecności roślin. Przed silnym wiatrem zabezpiecz otwory zgodnie z instrukcją szklarni.
Jeśli zimują tam rośliny, przydaje się pomiar temperatury minimalnej. Odczyt wykonany w słoneczne południe nie pokaże, jak zimno było nad ranem.
Do takiej kontroli można rozważyć termometr TFA 30.1053 MIN–MAX. Przed zakupem sprawdź zakres pracy i warunki montażu. Umieść go z dala od bezpośredniego słońca oraz źródła ciepła, aby odczyt lepiej odpowiadał warunkom wokół roślin.
Nieogrzewana szklarnia nie zapewnia automatycznie temperatury powyżej zera. Dobór zimujących roślin musi uwzględniać ich wymagania, a nie tylko fakt osłonięcia od deszczu i wiatru.
Lista kontrolna przed zakończeniem sezonu
Przed odłożeniem narzędzi sprawdź, czy:
- Usunięto resztki upraw, chwasty i opadłe owoce.
- Donice, podpory oraz klipsy są umyte i wysuszone.
- Pokrycie, ramy i półki zostały oczyszczone.
- Ewentualną dezynfekcję wykonano zgodnie z etykietą.
- Wyjaśniono przyczynę powracających problemów zdrowotnych roślin.
- Instalacja wodna jest przygotowana do mrozu.
- Drzwi, okna i mocowania są sprawne.
- Ustalono sposób kontrolowania szklarni po wichurach i opadach śniegu.
Dobrze przygotowana szklarnia nie musi pachnieć środkiem dezynfekcyjnym. Powinna być oczyszczona z pozostałości sezonu, sprawna technicznie i zabezpieczona stosownie do swojej konstrukcji. Najwięcej daje właściwa kolejność: najpierw usunąć zabrudzenia i rozpoznać problemy, potem dobrać potrzebne zabiegi.
Zobacz także
